Le versioni di greco di Erodoto e le traduzioni in italiano

Αγαλματα και νεως και βωμους ουκ εν νομω Περσων εστιν ιδρυεσθαι, αλλα τοις ποιεουσι μωριαν επιφερουσι οτι ουκ ανθρωπομορφους νομιζουσιν τους θεους , καθαπερ οι Ελληνες, ειναι. Οι δε νομιζουσι Διι μεν επι τα ακρα των ορεων αναβαινοντες θυσιας ποιεειν, τον του ουρανου κυκλον Δια καλεοντες· θυουσι δε ηλιω τε και σεληνη και γη και πυρι και υδατι και ανεμοις. Τουτοις μεν μονοις θυουσι αρχηθεν · επιμεμαθηκασι δε και Αφροδιτη θυειν παρα Ασσυριων και Αραβιων. Καλεουσι· δε Ασσυριοι την Αφροδιτην Μυλιττα, Αραβιοι δε Αλιττα, Περσαι δε Μιτραν.

Ως δε λογους τε πλεους εγγινεσθαι και τινα και σκωψαι μιν και ες γελωτα προαγαγεσθαι, επιδουναι αυτοισι των ασκων ενα τους δε αυτου ωσπερ ειχον κατα κλιθεντας πινειν διανοεεσθαι και εκεινον παραλαμβανειν και κελευειν μετ' εωυτων μειναντα συμπινειν: τον δε πεισθηναι τε δη και καταμειναι, ως δε μιν παρα την ποσιν φιλοφρονως ησπαζοντο, επιδουναι αυτοισι και αλλον των ασκων: δαψιλει δε τω ποτω χρησαμενους τους φυλακους υπερμεθυσθηναι και κρατηθενας υπο του υπνου αυτου ενθα περ επινον κατακοιμηθηναι: τον δε, ως προσω ην της νυκτος, το τε σωμα του αδελφεου καταλυσαι και των φυλακων επι λυμη παντων...

Ουκ ων δη επειθε, αλλ' ωρα αναγκαιην αληθεως προκειμενην η τον δεσποτεα απολλυναι η αυτον υπ' αλλων απολλυσθαι αιρεεται αυτος περιειναι. Επειρωτα δη λεγων ταδε: « Επει με αναγκαζεις δεσποτεα τον εμον κτεινειν ουκ εθελοντα, φερε ακουσω, τεω και τροπω επιχειρησομεν αυτω ». Η δε υπολαβουσα εφη: « Εκ του αυτου μεν χωριου η ορμη εσται οθεν περ και εκεινος εμε επεδεξατο γυμνην, υπνωμενω δε η επιχειρησις εσται ». Ως δε ηρτυσαν την επιβουλην, νυκτος γενομενης ( ου γαρ εμετιετο ο Γυγης, ουδε οι ην απαλλαγη ουδεμια, αλλ' εδεε η αυτον απολωλεναι η Κανδαυλεα ) ειπετο ες τον θαλαμον τη γυναικι. Και μιν εκεινη...

Ουτος δη ων ο Κανδαυλης ηρασθη της εωυτου γυναικος, ερασθεις δε ενομιζε οι ειναι γυναικα πολλον πασεων καλλιστην. Ωστε δε ταυτα νομιζων, ην γαρ οι των αιχμοφορων Γυγης ο Δασκυλου αρεσκομενος μαλιστα, τουτω τω Γυγη και τα σπουδαιεστερα των πρηγματων υπερετιθετο ο Κανδαυλης και δη και το ειδος της γυναικος υπερεπαινεων. Χρονου δε ου πολλου διελθοντος, χρην γαρ Κανδαυλη γενεσθαι κακως, ελεγε προς τον Γυγην τοιαδε: « Γυγε, ου γαρ σε δοκεω πειθεσθαι μοι λεγοντι περι του ειδεος της γυναικος ( ωτα γαρ τυγχανει ανθρωποισι εοντα απιστοτερα οφθαλμων ), ποιει δκως εκεινην θεησεαι γυμνην ». Ο δε μεγα αμβωσας...

Η δ' αυτη αυτη βασιλεια και απατην τοσηνδε τινα εμηχανησατο. Υπερ των μαλιστα λεωφορων πυλεων του αστεος ταφον εωυτη κατεσκευασατο μετεωρον επιπολης αυτεων των πυλεων, ενεκολαψε δε ες τον ταφον γραμματα λεγοντα ταδε: >. Ουτος ο ταφος ην ακινητος μεχρις ου ες Δαρειον περιηλθε η βασιληιη. Δαρειω δε και δεινον εδοκεε ειναι τησι πυλησι ταυτησι μηδεν χρασθαι, και χρηματων κειμενων και αυτων των γραμματων επικαλεομενων, μη ου λαβειν αυτα. Ανοιξας δε τον ταφον ευρε χρηματα μεν ου, τον δε νεκρον και γραμματα λεγοντα ταδε: >. Αυτη μεν νυν η βασιλεια τοιαυτη τις λεγεται γενεσθαι.